Sycylia od wieków stanowi jeden z najważniejszych ośrodków dominikańskich we Włoszech. To tutaj zakony żebracze rozwijały swoją działalność kaznodziejską, powstawały klasztory i kościoły, a sztuka sakralna utrwalała pamięć o świętych związanych z rodziną dominikańską. Choć św. Jacek Odrowąż (wł. San Giacinto di Polonia) nie należy do najbardziej znanych świętych na wyspie, jego obecność zachowała się w kilku interesujących dziełach sztuki i miejscach kultu rozsianych od Katanii po Palermo. Ogłaszamy wakacyjny apel o odszukanie śladów dawnego kultu Jackowego i dodajemy mapę aby ułatwić poszukiwania  ( tutaj)

Acireale – św. Jacek w kościele św. Dominika

Najbardziej znanym sycylijskim przedstawieniem św. Jacka jest XVIII-wieczny obraz znajdujący się w kościele dominikanów pw. św. Dominika w Acireale niedaleko Katani. Namalowany przez słynnych braci Vaccaro ( fratelli Vaccaro) z 1858 r. Pełen opis obrazu tutaj

Na płótnie święty ukazany został w białym habicie dominikańskim. W jednej ręce trzyma monstrancję z Najświętszym Sakramentem, w drugiej figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem. Nad sceną unosi się anioł odsłaniający niejako tajemnicę świętości polskiego dominikanina.

Przedstawienie nawiązuje do najbardziej znanego epizodu z życia św. Jacka. Według tradycji podczas najazdu Tatarów na Kijów wyniósł on z zagrożonego kościoła Najświętszy Sakrament oraz figurę Matki Bożej. Od tej chwili monstrancja i figura Maryi stały się jego najważniejszymi atrybutami ikonograficznymi, rozpoznawalnymi w całym świecie katolickim.

Obraz z Acireale jest jednym z najpiękniejszych świadectw obecności kultu św. Jacka na Sycylii.

Wizerunek św. Jacka
Udokumentowany jest duży obraz:
„San Giacinto”
• XVIII wiek
• olej na płótnie
• ok. 254 × 157 cm
• św. Jacek z monstrancją
• figura Matki Bożej z Dzieciątkiem
• anioł odsłaniający kotarę
• ołtarz i świeczniki.
Niestety nie znalazłem publicznego zdjęcia tego obrazu będziemy wdzięczni za odkrycie

Castelvetrano – kaplica świętego

Jeszcze ciekawszym śladem jest kaplica św. Jacka znajdująca się w dominikańskim kościele San Domenico w Castelvetrano.

Posiadanie własnej kaplicy było w dawnych wiekach oznaką szczególnego znaczenia danego świętego dla lokalnej wspólnoty. Fakt, że poświęcono ją właśnie św. Jackowi, świadczy o żywej pamięci o polskim dominikaninie w środowisku sycylijskich braci kaznodziejów.

Choć zachowane źródła nie pozwalają dziś dokładnie odtworzyć wszystkich elementów wystroju kaplicy, wiadomo, że była ona dedykowana San Giacinto i zawierała dekoracje odnoszące się do jego życia oraz duchowości. 
Obraz ten odkryła dla nas i opisała w 2018 roku Apollonia Halicka. Dostęp do artykułu tutaj

Katania – w gronie świętych dominikańskich

W dominikańskim kościele San Domenico w Katanii św. Jacek pojawia się jako część większego programu ikonograficznego przedstawiającego świętych Zakonu Kaznodziejskiego.

Nie posiada tam własnego ołtarza, ale jego obecność obok św. Dominika, św. Tomasza z Akwinu, św. Katarzyny ze Sieny czy św. Piusa V pokazuje, że był postrzegany jako jeden z najważniejszych świętych dominikańskich i duchowych patronów zakonu.

W sycylijskiej sztuce sakralnej często określano go jako San Giacinto di Polonia – św. Jacka z Polski – podkreślając jego pochodzenie i wyjątkową rolę w rozszerzaniu dominikańskiej misji na Europę Środkową i Wschodnią. Nie mamy zdjęcia tego obrazu poszukujemy fotografa

Palermo – stolica sycylijskich dominikanów

Szczególne miejsce zajmuje również bazylika San Domenico w Palermo, przez stulecia będąca jednym z najważniejszych centrów dominikańskich na Sycylii.

Nie zachowały się jednoznaczne świadectwa istnienia odrębnej kaplicy św. Jacka, jednak źródła historyczne wskazują, że w dekoracjach i cyklach ikonograficznych poświęconych świętym dominikańskim pojawiały się także przedstawienia polskiego zakonnika i my chcemy je odszukać 

Ślad polskiego świętego na wyspie

Ślady św. Jacka na Sycylii nie są liczne, lecz mają szczególną wartość. Pokazują, że pamięć o polskim dominikaninie dotarła aż na największą wyspę Morza Śródziemnego. W cieniu Etny, pośród barokowych kościołów i klasztorów dominikańskich, zachowały się obrazy, kaplice i przedstawienia przypominające o człowieku, którego papież Klemens VIII nazwał „Apostołem Północy”.

Dla współczesnego pielgrzyma są one świadectwem, że misja św. Jacka przekroczyła granice państw i języków. Z Krakowa, Kijowa i Gdańska dotarła również na Sycylię – wyspę słońca, wulkanów i wielowiekowej tradycji chrześcijańskiej.
W czasach św. Jacka Palermo było jednym z największych miast Europy Południowej. Na drugim krańcu kontynentu pamięć o dawnym Wolinie przypominała o wielkości słowiańskiej Północy. Między tymi dwoma światami – północnym i południowym – rozciągała się Europa, którą przemieniali święci, kupcy, pielgrzymi i misjonarze. Do nich należał również św. Jacek Odrowąż.

Prosimy odwiedzających Sycylię o nadesłanie nam brakujących zdjęć o których pisze AI, ponieważ  w zasobach Internetu nie możemy ich chwilowo odnaleźć.